ĐIẾU XÌ GÀ HÚT DỞ – PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH BẠI THỊ TRƯỜNG CỦA BENJAMIN GRAHAM

1. Nguồn gốc, triết lý của phương pháp NetNet – Điếu xì gà hút dở

Trong cuốn sách “The Intelligent Investor” (xuất bản năm 1973), Graham có viết đại ý: Chúng ta có thể kiếm được lợi nhuận “khá tốt” trong đầu tư chứng khoán nếu chúng ta mua một nhóm các cổ phiếu giao dịch ở mức giá nhỏ hơn “Net Current Asset”.

Net Current Asset, hay còn gọi là Net Working Capital, được tính bằng cách lấy tất cả tài sản ngắn hạn trừ đi tổng nợ (ngắn hạn và dài hạn). Phương pháp này gọi ngắn gọn là NetNet. Ý tưởng cơ bản của phương pháp này là nếu công ty mà bạn mua bị đóng cửa hoặc giải thể thì bạn vẫn có lời sau khi đã bán tất cả tài ngắn hạn để trả nợ. Phần tài sản dài hạn hoàn toàn chưa tính đến. Triết lý của phương pháp này chính là “mua công ty xấu với giá cực rẻ”.

Phương pháp này gắn liền với tên tuổi của Benjamin Graham, do sự thực dụng và tính sáng tạo mà ông tìm ra. Warren Buffett cũng đặt tên ví von cho cổ phiếu nhóm này là “những điếu xì gà hút dở” (cigar butts). Ngoài Benjamin Graham, chúng ta còn có thể kể đến Warren Buffett (những năm đầu khởi nghiệp khi ông quản lý Buffett Partnership), Joel Greenblatt, David Dreman, Walter Schloss, Peter Cundill, Francis Chou,…

Phương pháp này hiệu quả đến mức ở các thị trường chứng khoán phát triển như US hay Euro ngày nay, có rất ít NetNet stocks trên sàn dịch thông thường. Ở Việt Nam hiện nay, rất may mắn là chúng ta có rất nhiều NetNet stock trên cả 2 sàn HOSE và HNX.

2. Một vài thương vụ NetNet trên thị trường chứng khoán Việt Nam (theo vfpress)

2.1. Cổ phiếu VIX

“Ngày 04/07/2011, tôi tình cờ tìm thấy cổ phiếu VIX lúc đó đang giao dịch ở mức giá 6.x. BCTC Q2-2011 của VIX cho thấy Net Working Capital (NWC) tương đương 10.85 trong đó Net Cash = 6.85. Như vậy cổ phiếu giao dịch ở mức giá tương đương Net Cash, các tài sản còn lại chưa tính đến. Quá rẻ, tôi quyết định mua vào ở mức giá 6.5. Kết quả là đến tháng 01/2012, giá cổ phiếu giảm về mức 3.x, tức là tôi đã lỗ đến 50%.

Lúc này tôi tiếp tục nắm giữ cổ phiếu. Nhớ lúc đó vẫn còn tiền trong tài khoản nhưng tôi không dám mua thêm. Đến tháng 03/2012 thì VIX chạy một lèo trở về 6.x, mừng quá tôi quyết định bán bớt VIX, chủ yếu là vì vẫn còn sợ hãi mức lỗ 50%. Cũng may là sau khi cân nhắc, tính toán kỹ tôi vẫn còn giữ lại một nửa lượng cổ phiếu để sau đó bán được ở mức giá 10.x (tương đương NWC). Bán xong thì lại ngẩn ngơ nhìn nó phi lên giá 15.x. Đó là mối tình đầu của tôi với NetNet stock, cũng khá nhiều thăng trầm.”

2.2. Cổ phiếu CSG

“Tháng 03/2012, tôi đọc được tin CSG có kế hoạch giải thể. Sau khi tìm đọc báo cáo tài chính năm 2011 của CSG, tôi tính toán giá trị khi thanh lý của CSG trong khoảng 14-16K, trong đó Net Cash chiếm tỷ lệ lớn (khoảng 10K). Thị trường đang giao dịch CSG ở mức giá 7.x. Đây đúng là một NetNet stock nên tôi quyết định mua vào. Vào đầu quý 03/2012, sau khi CSG chính thức tuyên bố giải thể, tôi quyết định mua thêm cổ phiếu mặc dù giá CSG lúc này đã dao động trong khoảng 10.x. Ngày 03/10/2012, CSG hủy niêm yết và ngày 24/10/2012, CSG trả tiền cho cổ đông đợt đầu tiên 9.4K. Đến ngày 04/01/2012 thì tổng số tiền nhận được (sau 03 đợt) đã là 14K, ngoài ra còn một đợt thanh toán cuối cùng. Hôm 26/04/2013 tôi nhận được thêm 700 đồng/cp tiền giải thể CSG.”

3. Một số lưu ý quan trọng khi đầu tư theo phương pháp NetNet – Điếu xì gà hút dở

Các cổ phiếu NetNet thường là các công ty đang gặp vấn đề và hầu hết đều không có lợi nhuận tốt (thậm chí lợi nhuận bị âm). Không ai muốn sở hữu các công ty này nên bạn phải có sự dũng cảm đi ngược đám đông nếu theo NetNet Approach.

NetNet stocks mất nhiều thời gian (có thể là 02-03 năm) để trở về giá trị thực nên đòi hỏi bạn tính kiên nhẫn.

Như lời khuyên của Graham, nếu bạn không có thời gian phân tích kỹ các công ty thì tốt nhất là nên mua một nhóm 20-30 công ty để hạn chế rủi ro cho danh mục.

Nên mua các cổ phiếu có các chất xúc tác giúp cho cổ phiếu nhanh chóng trở về giá trị thực (Ví dụ: công ty tiến hành tái cấu trúc, giải thể, mua cổ phiếu quỹ,…).

4. Kết luận

Các cổ phiếu NetNet, hay còn gọi là “cigar butts – điếu xì gà hút dở”, thường là các công ty làm ăn kém cỏi nên giá trị thường giảm dần theo thời gian. Do đó, thời gian là kẻ thù của NetNet Approach và đây cũng chính là nhược điểm của phương pháp này.