THIÊN NGA ĐEN – HẬU QUẢ TÀN KHỐC CỦA SỰ KIỆN “NGHÌN NĂM CÓ MỘT”

1. Khái niệm
Thuật ngữ “Thiên Nga đen” ra đời vào năm 2007 trong cuốn sách cùng tên bởi tác giả Nassim Nicholas Taleb, một giáo sư tài chính, nhà văn và cựu thương nhân Phố Wall. Thiên nga đen (tên tiếng Anh: Black Swan) là một hiện tượng kinh tế cực kì hiếm khi xảy ra, không thể đoán trước và gây ra những tác động nghiêm trọng đối với nền kinh tế.
2. Bản chất của thiên nga đen
Theo Nassim Nicholas Taleb, thiên nga đen là một sự kiện:
– Vượt quá dự đoán bình thường, rất hiếm khi xảy ra, thậm chí cũng chưa chắc có khả năng nó có thể xảy ra
– Để lại hậu quả tàn khốc đến thế giới tài chính và nền kinh tế toàn cầu
– Được giải thích như một sự kiện mà đã có thể dự báo trước sau khi nó đã xảy ra
Taleb lập luận rằng vì các sự kiện thiên nga đen là không thể dự đoán được do sự hiếm có cực kì của chúng nhưng vẫn mang lại hậu quả thảm khốc, điều quan trọng là mọi người phải cho rằng một sự kiện thiên nga đen luôn luôn có thể xảy ra, và có kế hoạch phù hợp để đối phó.Vì thiên nga đen là một sự kiện quan trọng trong lịch sử, các nhà nghiên cứu rất muốn giải thích nó sau khi nó đã xảy ra trong thực tế và suy đoán về cách nó có thể được phát hiện. Tuy nhiên, các suy đoán nhìn từ sự kiện quá khứ như vậy không thực sự giúp dự đoán thiên nga đen.
3. Những thiên nga đen “điển hình” trong nền kinh tế
– Sự sụp đổ tài chính của thị trường nhà đất Mỹ trong cuộc khủng hoảng năm 2008 là một trong những sự kiện thiên nga đen nổi tiếng nhất. Hậu quả của sự kiện này rất thảm khốc và mang tính toàn cầu, chỉ có một vài người ngoại lệ có thể dự đoán nó sẽ xảy ra.
– Bong bóng Dotcom năm 2001 là một sự kiện thiên nga đen khác có sự tương đồng với cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Lúc đó nước Mỹ đang tận hưởng nền kinh tế tăng trưởng nhanh chóng và sự gia tăng của cải tư nhân trước khi nền kinh tế sụp đổ thảm khốc.
– Lạm phát ở Zimbabwe năm 2008 đạt mức cao kỷ lục khi đạt 79,6 tỷ phần trăm và gây ảnh hưởng nặng nề tới nền kinh tế của quốc gia này, điển hình là Ngân hàng Trung ương đã phát hành tờ tiền có mệnh giá lớn nhất là 100 tỷ đô la. Lạm phát ở đất nước này chỉ dừng khi chính phủ đã từ bỏ đồng tiền nội tệ của mình.
– Do tác động của Covid 19, cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2020 được coi là sự kiện thiên nga đen. Đại dịch covid 19 đã “càn quét” khắp các châu lục trên thế giới với tốc độ lây nhiễm chóng mặt. Hậu quả của sự kiện này để lại là hàng triệu người chết, làm đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, gây gián đoạn các hoạt động sản xuất, du lịch,… đồng thời làm chao đảo các thị trường tài chính. Tất cả đã khiến nền kinh tế các nước phải hứng chịu những tổn thất nặng nề.
4. Làm thế nào để hạn chế tác động của hiện tượng thiên nga đen?
Mặc dù hậu quả của thiên nga đen là vô cùng nghiêm trọng nhưng các nhà đầu tư có thể giảm thiểu ảnh hưởng của sự kiện này bằng một số cách dưới đây:
– Bình tĩnh: Điều đầu tiên cần làm trước khủng hoảng là giữ bình tĩnh để suy nghĩ sáng suốt. Phân tích tình hình và tránh việc bán tháo gây ra hệ lụy sụp đổ thị trường. Hãy cân nhắc điều chỉnh danh mục đầu tư một cách hợp lý.
– Đa dạng hóa: Việc đa dạng hóa các danh mục đầu tư cũng là một cách mặc dù nó không đảm bảo rằng người chơi sẽ tránh khỏi hoàn toàn hiện tượng thiên nga đen nhưng ít nhất nó sẽ giúp bạn giảm thiểu được rủi ro. Đa dạng hóa cũng có nghĩa là nhà đầu tư nên xem xét các loại tài sản khác nhau như cổ phiếu, thu nhập cố định và các tài sản phái sinh để chuẩn bị cho tình huống xấu nhất.
– Đánh đổi: Một trong những điều cần xem xét để hạn chế ảnh hưởng của hiện tượng thiên nga đen là sự đánh đổi. Mặc dù có một danh mục đầu tư cân bằng, nhưng việc chuẩn bị cho một sự kiện thiên nga đen có thể làm giảm lợi nhuận ở một mức độ nhất định. Trong những trường hợp như vậy, nhà đầu tư cần hiểu mức độ rủi ro sẵn sàng chấp nhận.
5. Kết luận
Tóm lại, hiện tượng thiên nga đen là điều rất hiếm và không thường xuyên xảy ra. Những nhà đầu tư khi không may gặp hiện tượng thiên nga đen cần bình tĩnh và đưa ra các quyết định đúng đắn dựa trên sự nghiên cứu và đánh giá cẩn thận.