TRẬN CHIẾN GAMESTOP: “CÁ CON” ĐẤU “CÁ MẬP”

Những tuần vừa qua, trong giới đầu tư, cái tên GameStop nổi lên như một hiện tượng toàn cầu. Một công ty game đã làm chao đảo thị trường tài chính như thế nào?

Câu chuyện được tóm tắt như sau:
Từ đầu tháng 1 đến nay, cổ phiếu GameStop (GME) đạt được mức tăng chóng mặt 1.625%. Đà tăng sốc của GME được cho là do các nhà đầu tư nhỏ lẻ tham gia diễn đàn r/WallStreetBets thuộc mạng xã hội Reddit. Số lượng thành viên của r/WallStreetBets gần đây đã tăng nhanh chóng và hiện vượt mốc 7,7 triệu. Họ kêu gọi đoàn kết, đẩy giá cổ phiếu lên cao để trừng trị các quỹ đầu cơ chuyên kiếm tiền nhờ bán khống để “bắt nạt” các công ty yếu kém.
Dưới đây là một số diễn biến chính của “cuộc chiến” này:

Thành lập từ năm 1984, GameStop là một trong những chuỗi phân phối game lớn mạnh nhất toàn ngành. Dù vậy, những năm gần đây, GameStop chứng kiến sự sa sút không phanh về doanh số lẫn số lượng cửa hàng. Ngày 8/12/2020, giá cổ phiếu GameStop giảm sau khi Công ty công bố doanh thu quý IV/2020 thấp hơn dự báo của các chuyên gia phố Wall. Ngày 11/1/2021, GameStop bổ nhiệm Ryan Cohen – người đồng sáng lập Chewy Inc, cùng với 2 chuyên gia tên tuổi mảng thương mại điện tử vào HĐQT với mục tiêu củng cố doanh số bán hàng online.

Động thái này được các nhà đầu tư Reddit ủng hộ, nhưng không mấy thuyết phục đối với các nhà đầu tư lớn phố Wall, mà điển hình là nhà bán khống Melvin Captial, cùng một số quỹ đầu cơ khác. Các quỹ lớn này đặt cược giá cổ phiếu GameStop sẽ tiếp tục giảm. Các quỹ đầu cơ Mỹ (hedge fund) được ví như những con cá mập thao túng thị trường chứng khoán. Khi thấy một công ty làm ăn bết bát, các quỹ này sẽ nhảy vào bán khống (short selling) nhằm làm suy giảm giá trị cổ phiếu của công ty đó liên tục cho đến khi… phá sản. GameStop chính là nạn nhân mới nhất của các quỹ đầu cơ do công ty này làm ăn thua lỗ liền trong 6 năm qua và không có triển vọng lợi nhuận trước năm 2023. Đây là điều mà cộng đồng các nhà đầu tư Reddit không thể chấp nhận được.

Các nhà đầu tư Reddit nhận ra, nếu họ có thể đẩy giá cổ phiếu GameStop lên mức cao hơn, các nhà bán khống sẽ chịu lỗ nặng, buộc phải mua lại cổ phiếu để “trả” cho nơi đã vay cổ phiếu, đóng vị thế giao dịch để cắt lỗ. Đồng thời, lực mua này tạo động lực cho giá cổ phiếu tăng lên, càng khiến các nhà bán khống chịu lỗ. Đây là tình huống được gọi là “short squeeze” – bán non.

Nghĩ là làm, nhóm nhà đầu tư Reddit tập hợp nhau và quyết định mua nhiều nhất có thể cổ phiếu GameStop. Hành động này khiến giá cổ phiếu tăng 144% tính tới ngày 25/1/2021.

Đà tăng của giá cổ phiếu GameStop tiếp tục được thổi bùng lên khi tỷ phú Elon Musk đăng dòng trạng thái chia sẻ nội dung trên Reddit của r/Wallstreetbets, thậm chí tuyên bố sẽ gắn tên GameStop lên tên lửa của hãng Tesla X. Giá cổ phiếu GameStop tăng thêm 92,7% trong phiên giao dịch ngày 26/1.
Tới ngày 27/1, GameStop bật tăng 135% trong phiên giao dịch 27/1 buộc Melvin Capital, Citron Research phải đóng vị thế để cắt lỗ với cổ phiếu GameStop. Một nhà bán khống nổi tiếng khác là Muddy Waters cũng chịu đòn đau, nhanh chóng đóng vị thế để hạn chế khoản lỗ hàng tỷ USD.
Theo S3 Partners, từ đầu năm đến nay, các quỹ đầu cơ bán khống cổ phiếu GameStop đã lỗ vị thế 19,75 tỷ USD, trong đó có gần 8 tỷ USD thua lỗ phát sinh riêng trong ngày 29/1 khi GameStop vọt lên gần 68%.
Không chỉ GameStop, giá cổ phiếu của một số doanh nghiệp được các quỹ bán khống “ưa chuộng” cũng tăng đột biến nhờ được các nhà đầu tư nhỏ lẻ mua vào. Chẳng hạn cổ phiếu BlackBerry niêm yết tại Mỹ đi lên 33%, nâng mức tăng trong năm 2021 lên 279%. Công ty vận hành rạp phim AMC nhảy vọt 300% và đã tăng 800% kể từ đầu năm.
Tối ngày 28/1, Robinhood và Interactive Brokers Group, cùng một số nền tảng môi giới khác cho biết họ sẽ cắt giảm lượng giao dịch đối với một số cổ phiếu đang tăng giá quá mạnh, bao gồm GameStop và AMC Entertainment Holdings Inc. Trong khi đó, E*Trade Financial lại không cho phép khách hàng mua cổ phiếu của 2 công ty trên. Theo đó, cổ phiếu của nhà bán lẻ game đã rơi 75% chỉ trong 90 phút. Tuy nhiên, GME, AMC cùng các cổ phiếu khác đã hồi phục mạnh trong phiên giao dịch ngoài giờ, khi Robinhood thông báo thêm rằng công ty này tiếp tục cho phép khách hàng giao dịch trong sự hạn chế. GME tăng 61% và AMC tăng 29%.
Các chuyên gia đang tranh luận xem liệu những biến động giá lớn có nên được xem là điềm xấu cho thị trường chứng khoán Mỹ hay không.
Nhưng ông Alexis Ohanian, đồng sáng lập Reddit cho rằng sự trỗi dậy của nhà đầu tư nhỏ lẻ là lành mạnh. Hôm 27/1, ông chia sẻ lại một tweet với nội dung: “Con giun xéo lắm cũng quằn. Đây là cuộc trả thù của đám đông. Tâm lý chung về GameStop rất đơn giản: Công chúng luôn cảm thấy rằng việc những nhà đầu cơ kiếm hàng tỷ USD bằng cách giẫm đạp lên kẻ yếu là điều sai trái”.